Bulut yedekleme nedir? Sunucu, site ve bilgisayar yedekleme rehberi

Bulut yedekleme nedir?

Bulut yedekleme, sunucunuzdaki, sitenizdeki veya bilgisayarınızdaki verinin bir kopyasının internet üzerinden başka bir fiziksel lokasyondaki depolama altyapısına düzenli olarak gönderilmesidir. Kaynak cihaza bir şey olduğunda veri bu kopyadan geri yüklenir.

İşleyiş çoğunlukla aynıdır: cihaza küçük bir yedekleme yazılımı (ajan) kurulur veya sunucu paneli yedekleme hedefine bağlanır. İlk seferde tüm veri gönderilir; sonraki yedeklerde yalnız değişen kısımlar aktarılır. Veri yola çıkmadan şifrelenir, depoda şifreli tutulur ve her yedek ayrı bir sürüm olarak saklanır.

Bulut yedekleme ile bulut depolama aynı şey mi?

Hayır, ve bu fark veri kaybı yaşayanların en sık düştüğü yanılgıdır. Google Drive, OneDrive veya Dropbox gibi senkronizasyon servisleri klasörünüzü her yerde aynı tutmak için tasarlanmıştır: bilgisayarda bir dosyayı silerseniz ya da fidye yazılımı dosyaları şifrelerse, bu değişiklik birkaç saniye içinde buluttaki kopyaya da yansır.

Yedekleme ise geçmişi korur. Dün geceki, geçen haftaki ve geçen ayki hâller ayrı sürümler olarak saklanır; bugün bir şey bozulursa bozulmadan önceki ana dönebilirsiniz. Ayrıca yedekleme yalnız belge klasörünü değil, veritabanlarını, sunucu ayarlarını ve gerekirse tüm disk imajını kapsar.

3-2-1 yedekleme kuralı

Yedekleme stratejisinin temel ölçüsü 3-2-1 kuralıdır: verinin en az 3 kopyası olsun (asıl veri dahil), bu kopyalar 2 farklı ortamda dursun ve 1 kopya başka bir lokasyonda bulunsun. Aynı sunucudaki ikinci bir diske alınan yedek, sunucu yandığında veya ele geçirildiğinde asıl veriyle birlikte gider.

Bulut yedekleme kuralın “başka lokasyon” ayağını tek başına karşılar. Küçük bir işletme için pratik kurulum şudur: asıl veri sunucuda, hosting sağlayıcının kendi yedeği ikinci kopya, bağımsız bir bulut yedekleme hizmeti üçüncü kopya. Bugün buna sıklıkla bir “0” da eklenir: geri yükleme testinde sıfır hata.

Neleri yedeklemelisiniz?

Web siteleri: Yalnız dosyalar yetmez; WordPress, WooCommerce ve benzeri sitelerde içeriğin, siparişlerin ve üyelerin tamamı veritabanında durur. Dosya yedeğiyle veritabanı yedeği aynı ana ait olmalıdır, yoksa geri yüklenen site tutarsız açılır.

Sunucular: Bir VDS veya VPS sunucuda uygulama verisine ek olarak web sunucusu ve güvenlik duvarı ayarları, cron görevleri ve SSL dosyaları da yedeklenmelidir. Tüm disk imajı almak, sunucuyu sıfırdan kurmak yerine dakikalar içinde ayağa kaldırmanızı sağlar.

Ofis bilgisayarları: Muhasebe dosyaları, teklif şablonları ve tasarım arşivleri çoğu zaman yalnız tek bir masaüstünde durur. Bu cihazlar en sık fidye yazılımıyla karşılaşan uçlardır. E-posta: Kurumsal posta kutuları da iş kaydıdır; kurumsal e-posta hizmetinizin arşivleme ve saklama süresini kontrol edin.

Ne sıklıkla yedek almalı, ne kadar saklamalı?

Sıklığı belirleyen soru şudur: en fazla kaç saatlik veriyi kaybetmeyi göze alabilirsiniz? Haftada bir güncellenen kurumsal tanıtım sitesine günlük yedek yeter. Gün içinde sipariş alan bir e-ticaret sitesinde gece alınan yedek, akşam yaşanan bir arızada o günün tüm siparişlerini kaybettirir; burada saatlik yedek gerekir.

Saklama süresi de en az sıklık kadar önemlidir. Fidye yazılımları ve sızmalar çoğu zaman günler, hatta haftalar sonra fark edilir. Yalnız son 7 günü saklayan bir yedek, temiz bir noktaya dönmeye yetmeyebilir. Çoğu işletme için 30 gün alt sınırdır; yasal kayıt tutma yükümlülüğü olan veriler için daha uzun saklama planlanmalıdır.

Yedekler teknik olarak üç biçimde alınır: tam yedek her seferinde her şeyi kopyalar, artımlı yedek yalnız son yedekten bu yana değişeni, fark yedeği son tam yedekten bu yana değişeni. Modern bulut yedekleme hizmetleri artımlı yöntemle çalışır ve tekrar eden veriyi ayıklar; böylece saatlik yedek bile depolamayı ve bant genişliğini yormaz.

Fidye yazılımına karşı yedek nasıl korunur?

Fidye yazılımları artık yalnız dosyaları şifrelemiyor; ağda erişebildikleri yedek klasörlerini ve yedekleme hesaplarını da hedefliyor. Sunucuya bağlı bir ağ sürücüsündeki yedek, saldırgan için asıl veriden farksızdır. Yedeğin işe yaraması için üç şey gerekir:

Sürüm geçmişi: Şifrelenmiş dosyalar yeni bir sürüm olarak yedeğe girse bile eski, temiz sürümler yerinde kalmalıdır. Yazma korumalı depo: Yedek kaynağı, depodaki geçmiş sürümleri silememeli veya üzerine yazamamalıdır. Ayrı kimlik bilgileri: Yedekleme paneline sunucudakiyle aynı parolayla girilmemeli, iki adımlı doğrulama açık olmalıdır.

Şifreleme ayrıca verinin depoda okunmasını engeller. Yedekler cihazdan çıkmadan önce AES-256 ile şifrelenmeli; şifreleme anahtarını kendiniz belirlerseniz hizmet sağlayıcı dahil kimse içeriği göremez. Bu anahtarı kaybederseniz yedeği de kaybedeceğinizi unutmayın, güvenli bir parola yöneticisinde saklayın.

Hosting paketimdeki yedek yeterli mi?

Hosting paketlerindeki günlük yedekler değerlidir ama sınırları vardır. Genellikle aynı sağlayıcının altyapısında tutulurlar, saklama süreleri kısadır (çoğunlukla 7-14 gün) ve sağlayıcının kendi felaket senaryosu için tasarlanmıştır. Hesabınız askıya alınırsa, sağlayıcı değiştirirseniz veya bir sorunu üç hafta sonra fark ederseniz bu yedeğe güvenemezsiniz.

Hostal’ın hosting paketlerinde günlük, üst paketlerde saatlik yedekleme zaten dahildir. Bu yedek ilk kopyanızdır; 3-2-1 kuralındaki bağımsız kopya için farklı bir lokasyonda duran, saklama süresini sizin belirlediğiniz bir bulut yedekleme hizmeti gerekir. Hosting seçerken yedekleme politikasında nelere bakılacağını hosting seçme rehberimizde de anlattık.

Bulut yedekleme hizmeti seçerken nelere bakılır?

Lokasyon: Yedek, kaynak sunucudan farklı bir veri merkezinde olmalı. Kişisel veri işliyorsanız yedeğin hangi ülkede durduğu KVKK açısından da önemlidir; Türkiye lokasyonu yurt dışına aktarım sorusunu baştan ortadan kaldırır. Şifreleme: Aktarımda ve depoda şifreleme, mümkünse kendi anahtarınızla.

Geri yükleme seçenekleri ve ücreti: Tek dosya, veritabanı ve tüm sistem imajı düzeyinde geri yükleme yapılabilmeli. Bazı hizmetler veriyi geri indirirken ayrıca ücret alır; acil anda sürpriz faturayla karşılaşmamak için bunu önceden sorun. Uyarılar: Başarısız yedek sessizce geçmemeli, size e-posta ile bildirilmelidir.

Hostal bulut yedekleme paketleri ₺298/ay’dan başlar: AES-256 şifreleme, ayrı fiziksel lokasyon (Türkiye veya Avrupa), 30 günden 1 yıla kadar sürüm saklama ve sınırsız, ücretsiz geri yükleme içerir. Linux ve Windows sunucuları, siteleri ve ofis bilgisayarlarını tek panelden yönetirsiniz.

Yedeği almak yetmez: geri yüklemeyi test edin

Hiç geri yüklenmemiş bir yedek, çalıştığı varsayılan bir yedektir. Yedek yazılımı aylarca “başarılı” raporu verip boş veya bozuk arşiv üretebilir; veritabanı dökümü yarıda kesilmiş olabilir. Bunu kriz anında öğrenmek en pahalı yoldur.

Üç ayda bir küçük bir tatbikat yapın: rastgele bir dosyayı ve dünkü veritabanı yedeğini ayrı bir klasöre ya da test ortamına geri yükleyin, sitenin açıldığını ve son kayıtların yerinde olduğunu kontrol edin. Tüm sunucunun geri dönüşünün ne kadar sürdüğünü bir kez ölçmek, olası bir arızada müşterilerinize gerçekçi bir süre söylemenizi sağlar.